„Był to Pan wysokiej urody, i krasny dosyć, twarzy pociągłej, płci rumiano czarnej, włosów czarnych, a zębów dziwnie białych, nosa kęs zakrzywionego, z jakim pospolicie Attylę malują.”

Kronika wszystkiego świata Marcina Bielskiego

KRÓL STEFAN BATORY

 

 

Stephanus, Dei gratia rex Poloniae et magnus dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kiioviae, Volhyniae, Podlachiae, Livoniaeque, necnon princeps Transylvaniae.

Stefan, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podlaski, inflancki, a także książę siedmiogrodzki.

 

Urodzony 27 września 1533 r. w Szilágysomlyó, syn Stefana Batorego i Katarzyny Telegdi. Od 1571 r. książę siedmiogrodzki, a od 1576 r. mąż Anny Jagiellonki i iure uxoris król Polski. Wybrany na władcę Polski przez szlachtę wbrew większości magnatów i biskupów popierających cesarza Maksymiliana II Habsburga.

Dzięki szybkiemu przybyciu z Siedmiogrodu i rychłej śmierci Maksymiliana, Stefan Batory objął tron bez walki. 1 maja 1576 r. w katedrze wawelskiej biskup kujawski Stanisław Karnkowski udzielił Stefanowi Batoremu ślubu z Anną Jagiellonką i koronował na króla Polski. Wyboru Batorego na króla Polski nie uznał Gdańsk. Spowodowało to natychmiastowe oblężenie miasta przez króla w 1577 r. Konflikt zakończył się kompromisem. Gdańsk zapłacił odszkodowanie, które pozwoliło Batoremu na rozpoczęcie wojny z Rosją o Inflanty. Przeprowadził trzy zwycięskie wyprawy wojenne na Moskwę, podczas których zdobył: Połock, Wielkie Łuki i oblegał Psków. Na mocy dziesięcioletniego rozejmu podpisanego w 1582r. w Jamie Zapolskim Polska otrzymała Inflanty i zatrzymała Ziemię Połocką.

Batory większość czasu spędzał na wojnach, ponieważ wojna i polityka interesowały go bez reszty.

Był wspaniałym wodzem i organizatorem. Jego zasługi to m.in. stworzenie piechoty wybranieckiej, rekrutowanej z chłopów królewskich oraz unowocześnienie artylerii, co pod koniec XVI w. wydatnie wzmocniło siłę Polski.

Batory miał staranne wykształcenie, znał kilka języków (oprócz ojczystego języka węgierskiego władał biegle łaciną, włoskim i niemieckim), choć polskiego nigdy się nie nauczył. Interesował się kulturą i nauką  (m.in. założył Uniwersytet Wileński). Był zwolennikiem tolerancji religijnej. Stefan Batory był jednym z najwybitniejszych władców polskich. Obowiązki monarsze spełniał zgodnie z najżywotniejszymi interesami Rzeczypospolitej.

Zmarł 12 grudnia 1586 roku w Grodnie. Pochowany został w katedrze wawelskiej w Krakowie.

podpis